Dokarmianie ptaków zimą to nie tylko przyjemność, ale również odpowiedzialność. Wybór odpowiedniego pokarmu ma ogromne znaczenie dla zdrowia i bezpieczeństwa skrzydlatych gości. Wiele osób nieświadomie popełnia błędy, które mogą wyrządzić ptakom więcej szkody niż pożytku.
Co ptaki mogą jeść w karmniku?
Oferując ptakom pożywienie, należy kierować się wiedzą o ich potrzebach, a nie tym, co akurat mamy pod ręką w kuchni. Najlepszym wyborem są naturalne, wysokokaloryczne produkty, które wspierają organizm ptaka w czasie mrozów. W karmniku nie powinno znaleźć się nic, co zawiera przyprawy, sól, cukier ani substancje konserwujące.
Do sprawdzonych pokarmów należą przede wszystkim ziarna oraz orzechy. Nie należy zapominać o owocach i specjalnych mieszankach tłuszczowych. Każdy typ pożywienia odpowiada preferencjom różnych gatunków ptaków, a różnorodność w karmniku zwiększa szansę na odwiedziny wielu różnych skrzydlatych gości.
Słonecznik
Słonecznik to absolutny numer jeden w zimowym menu ptaków. Zarówno łuskany, jak i w łupinach, jest chętnie zjadany przez sikory, dzwońce, wróble, mazurki i inne ptaki. Najlepiej wybierać czarny słonecznik, który zawiera więcej tłuszczu i energii niż biały.
Najważniejsze, by był niesolony i nieprażony. Słonecznik można podawać luzem w karmniku lub w mieszankach z tłuszczem. W czasie mrozów to jedno z najbardziej wartościowych źródeł energii dla ptaków.
Ziarna zbóż
Oprócz słonecznika, ptakom warto podawać różnorodne ziarna zbóż, takie jak pszenica, owies, proso, żyto, kukurydza. Ziarna są lubiane przez gołębie, sierpówki, wróble, mazurki oraz trznadle. Proso jest szczególnie lubiane przez mniejsze ptaki.
Dobrze jest ziarna lekko rozdrobnić – szczególnie, gdy karmimy małe gatunki lub ptaki młode. Gotowe mieszanki zbóż można kupić w sklepach zoologicznych, ale można też przygotować je samodzielnie, dbając o jakość i świeżość.
Orzechy
Orzechy to bardzo kaloryczny i wartościowy pokarm, lubiany przez wiele gatunków ptaków. Do najczęściej podawanych należą orzechy laskowe, włoskie i ziemne. Warunkiem jest, aby były niesolone, nieprażone i najlepiej rozdrobnione.
Sikory i kowaliki z chęcią rozłupują orzechy, ale mniejsze ptaki mogą mieć z tym trudność. Warto więc je rozgnieść lub drobno posiekać. Orzechy można również umieścić w kulach tłuszczowych lub specjalnych pojemnikach.
Owoce
Naturalnym dodatkiem do ziarna i orzechów są owoce. Świetnie sprawdzają się jabłka, gruszki, rodzynki, owoce jarzębiny, głogu, dzikiej róży, rokitnika. W czasie lekkich mrozów można je podawać w całości, nabijając np. na gałęzie.
W przypadku większych mrozów warto sięgnąć po owoce suszone – ale tylko niesiarkowane i bez dodatku cukru. Rodzynki czy suszone morele to smaczna i zdrowa przekąska, szczególnie ceniona przez drozdy, kosy i kwiczoły.
Mieszanki tłuszczowo-nasienne
Gotowe „pyzy” lub domowe kule tłuszczowe to sposób na dostarczenie ptakom dużej ilości energii. Wystarczy połączyć roztopiony smalec z mieszanką ziaren i nasion, a następnie uformować kulkę lub wlać do pojemnika, np. papierowego kubka.
Ważne, by nie używać plastikowych siatek, które mogą stanowić zagrożenie – ptaki mogą się w nie zaplątać. Tak przygotowane mieszanki cieszą się ogromnym zainteresowaniem i przyciągają wiele gatunków ptaków.
Podczas zimy ptaki potrzebują pożywienia bogatego w tłuszcze i białka, które pomoże im przetrwać niskie temperatury. Wybór odpowiednich produktów może decydować o ich przeżyciu.
Czego nie podawać ptakom?
Największym błędem, który niestety wciąż popełniają ludzie, jest podawanie ptakom pieczywa. Chleb, szczególnie biały, nie tylko nie dostarcza wartości odżywczych, ale może wręcz zatruć ptaki.
Po spożyciu pieczywa ptaki cierpią na zaburzenia trawienne, a nawet choroby nerek. Pieczywo pęcznieje w żołądku, dając fałszywe uczucie sytości i nie dostarczając energii, co prowadzi do osłabienia organizmu, a w skrajnych przypadkach – śmierci.
Oprócz chleba, należy unikać także:
- resztek jedzenia z przyprawami,
- produktów zawierających sól i cukier,
- spleśniałych lub przeterminowanych produktów,
- solonych przekąsek (chipsy, paluszki, orzeszki).
Te produkty mogą być dla ptaków toksyczne i powodować poważne problemy zdrowotne. Bezpieczna karma to zawsze ta, która jest naturalna, niesolona i świeża.
Jak podawać pokarm ptakom?
Nie tylko wybór pokarmu, ale również sposób jego podania ma ogromne znaczenie. Pokarm powinien być suchy, czysty i podawany w bezpiecznym miejscu. Mokre jedzenie szybko pleśnieje, a rozkładające się resztki stają się siedliskiem bakterii i pasożytów.
Dobrym pomysłem jest podawanie pokarmu w karmniku lub specjalnych pojemnikach. Karmnik powinien być ustawiony na wysokości co najmniej 1,2 metra, z dala od okien i miejsc, gdzie mogą czaić się drapieżniki. Ptaki potrzebują również osłony – warto umieścić karmnik w pobliżu gęstych krzewów lub niskich drzew.
Woda w karmniku
Wiele osób zapomina, że woda jest równie ważna jak pokarm. Ptaki potrzebują jej do picia i kąpieli, nawet zimą. Brak dostępu do wody może powodować odwodnienie i problemy zdrowotne.
Wystarczy mała miseczka lub podstawka z ciepłą (ale nie gorącą) wodą. Woda powinna być regularnie wymieniana, a pojemnik czyszczony. Najlepiej umieścić go w pobliżu karmnika, ale nie na ziemi – to zmniejszy ryzyko ataku przez drapieżniki.
Higiena karmnika
Regularne czyszczenie karmnika to absolutna konieczność. Brudny karmnik może stać się źródłem chorób, a ptaki szybko się uczą i przestają odwiedzać miejsca, które kojarzą im się z bólem czy chorobą.
Sprzątanie należy wykonywać codziennie lub co najmniej co kilka dni – zwłaszcza po śniegu lub deszczu. Resztki jedzenia należy usuwać na bieżąco, a karmnik myć gorącą wodą bez detergentów.
Kiedy zacząć dokarmianie ptaków?
Najlepszym momentem na rozpoczęcie dokarmiania jest pojawienie się pierwszych mrozów i pokrywy śnieżnej. Wtedy ptakom naprawdę trudno znaleźć naturalny pokarm. Wcześniejsze rozpoczęcie karmienia ma sens tylko wtedy, gdy chcemy, żeby ptaki zorientowały się, gdzie mogą znaleźć pożywienie w razie potrzeby.
Jeśli już zaczniemy dokarmianie, musimy to robić systematycznie – aż do końca zimy. Ptaki szybko przyzwyczajają się do źródła pokarmu i będą je regularnie odwiedzać. Zawieszenie karmienia może być dla nich tragiczne w skutkach.
Czy można dokarmiać ptaki wodne?
Ptaki wodne, takie jak łabędzie czy kaczki, również potrzebują wsparcia w okresie zimowym. Jednak ich dokarmianie wymaga szczególnej ostrożności. Nie wolno wrzucać pokarmu do wody – najlepiej podać go na brzegu, na suchej powierzchni.
Najlepszym pokarmem dla ptaków wodnych są:
- ziarna zbóż (pszenica, kukurydza, owies),
- płatki owsiane,
- gotowane warzywa pokrojone w kostkę (bez soli),
- specjalne granulaty dla ptaków wodnych.
Całoroczne dokarmianie łabędzi może prowadzić do tego, że nie odlatują na zimę, co czyni je zależnymi od ludzi. Dlatego karmienie powinno być ograniczone do naprawdę trudnych warunków atmosferycznych.
Dokarmianie ptaków to nie sezonowa zabawa – to odpowiedzialność. Jeśli chcemy pomóc, musimy robić to świadomie, regularnie i z troską o zdrowie naszych skrzydlatych przyjaciół.
Jak wspierać ptaki bez karmienia?
Nie każdy musi dokarmiać ptaki zimą. Możemy je wspierać również w inny sposób – poprzez tworzenie dla nich naturalnych siedlisk i źródeł pożywienia. Sadzenie krzewów owocowych w ogrodzie to doskonały sposób na zapewnienie ptakom pokarmu przez całą jesień i zimę.
W ogrodzie warto posadzić:
- jarząb pospolity (jarzębina),
- dziką różę,
- głóg,
- kalinę koralową,
- rokitnik,
- bez czarny i koralowy.
Owoce utrzymujące się na gałęziach przez zimę to naturalne źródło energii, a krzewy dają ptakom schronienie przed wiatrem i drapieżnikami. To rozwiązanie przyjazne zarówno dla ptaków, jak i dla środowiska.
Co warto zapamietać?:
- Najlepsze pokarmy dla ptaków zimą: Słonecznik, ziarna zbóż (pszenica, owies, proso), orzechy (laskowe, włoskie, ziemne) oraz owoce (jabłka, gruszki, rodzynki).
- Czego unikać: Pieczywa, produktów z przyprawami, soli, cukru oraz spleśniałych lub przeterminowanych artykułów.
- Jak podawać pokarm: W karmniku na wysokości co najmniej 1,2 metra, w czystym i suchym miejscu; regularnie wymieniać wodę.
- Regularność dokarmiania: Rozpocząć przy pierwszych mrozach i kontynuować do końca zimy, aby nie narażać ptaków na głód.
- Alternatywne wsparcie: Sadzenie krzewów owocowych w ogrodzie jako naturalne źródło pożywienia i schronienia dla ptaków.
